Cựu HLV Phạm Vy

 

 
 
 

Di ảnh Cố HLV Phạm Vy
1928-1971
h́nh chụp trước năm 75

 

 

 

Trực thăng rớt

   

Để cho anh em Không Đoàn 51 Chiến Thuật biết thêm chi tiết về phi vụ hành quân này cùng phối hợp tin tức với nhân chứng bằng mắt thật của Topgun T.U Nguyễn Văn Niên; Căn cứ theo nhựt-kư đơn vị mà tôi ghi chép như sau, để quư chiến hữu t́m hiễu về 2 thẽ- bài, một bị cháy queo, và một c̣n nguyên:

    Trong cuộc phỏng vấn ngày hôm ấy (Ngày N+3 10/2/1971) Đại tá Nguyễn Văn Hiệp cho biết 4 trực thăng của KQVN này có nhiệm vụ đưa cac sĩ quan Tham mưu QĐ/I đến Phú Lộc để giải quyết vài trở ngại về vấn đề tiếp tế lương thực cho LĐ/1/BĐQ, vị Trưởng Pḥng 3/QĐ/I là Đại tá Cao Khắc Nhật, Trưởng Pḥng 4/QĐ/I là Trung Tá Phạm Vi,. không hiểu v́ lư do ǵ, toán trực thăng bay lạc xa về hướng Tây Bắc tới gần các căn cứ của BĐQ trong phần đất Lào, giữa LZ Ranger South và LZ Ranger North; Khoảng 3 giờ chiều, khi thấy toán trực thăng bay khá lâu mà vẫn chưa thấy báo cáo đă tới Phú Lộc nên tướng Hoàng Xuân Lăm có hỏi LĐ/1/BĐQ; Cùng lúc đó, Đại Tá Hiệp, Liên đoàn trưởng nhận được tin có hai chiến trực thăng của Viêt Nam bị bắn rơi tại Lào. Sở dĩ BTL Hành Quân không biết tin v́ hai chiếc trực thăng c̣n lại bay thẳng về Đông Hà.

     Về phía Hoa Kỳ, một trong những phi công trực thăng có mặt tại chỗ là Trung Tá Robert F. Molinelli, Chỉ Huy Trưởng Tiểu-đoàn 2, Lữ Đoàn 17 Không Kỵ, thuộc Sư Đoàn 101 lúc đó đang chỉ huy toán trực thăng Hoa Kỳ yểm trợ cho các đơn vị BĐQ trong vùng, cho biết: "Toán trực thăng VN bay quanh theo một khúc sông, nhưng thay v́ bay bên bờ Nam, lại quẹo ngược sang bờ Bắc là nơi chúng tôi biết rơ Cộng quân tập trung rất nhiều súng pḥng không 37 ly và một đơn vị chiến xa của Trung Đoàn 202/B70. Lúc đó, toán trực thăng gồm 4 chiếc Hueys, bay hàng dọc h́nh nất than Trái, tốc độ chừng 95 knots, cao độ 2,200 feet; Chúng tôi thấy rơ toán trực thăng nầy đang bay vào nơi nguy hiểm và đă cố gắng liên lạc trên mọi tần số Guard để báo động, Tôi thấy chiến trực thăng dẫn đầu (T.U Ta Hoa, trên chở các sĩ quan tham mưu QĐ/I) trúng đạn nổ tung trên trời, c̣n chiếc thứ ba (bay team Hai+Tin, chở các phóng viên) bị bắn bay mất một cánh quạt chính, main rotor qua h́nh ảnh theo dỏi từ vệ tinh cố-định (stationed satellite) chuyển về pḥng hành quân chiến cuộc, Pentagon do tướng Haig điều hành. Chiếc số 1 cháy rơi xuống tọa độ XD 565520 chiếc số 3 không cháy rơi XD 563523

  KQ Truong Van Vinh

 

 

 

Chuyến trực thăng bị bắn rơi ở Hạ Lào 1971

                  Cám ơn nhà báo Đỗ Dzũng / Người Việt đă cho phép chúng tôi phổ biến bài trên trang Web của khóa 10 Trần B́nh Trọng
                                                                               
                                                                                                                                                                                  Đỗ Dzũng/Người Việt


WASHINGTON, DC (NV) -Ngày 10 tháng 2 năm 1971, bà Phan Thị Tuyết Ngọc hay tin chồng ḿnh, Đại Tá Phạm Vi, bị mất tích tại chiến trường Hạ Lào. Phải gần bốn thập niên sau, bà mới biết chồng ḿnh đă tử nạn cùng sáu đồng đội khác và bốn phóng viên Mỹ trong lúc ở trên một chiếc trực thăng thị sát chiến trường.

Những nắm xương tàn, lẫn lộn người này người kia không tách ra nổi, đă được chôn tại viện bảo tàng truyền thông Newseum ở Washington, DC, từ năm 2008, nhờ một cựu phóng viên AP, nhà báo hồi hưu Richard Pyle, bỏ biết bao công sức đi t́m.

Và tới ngày 10 tháng 8, năm 2010, tức là hơn 39 năm sau ngày máy bay rớt, một số người thân của nhóm quân nhân thiệt mạng, được ông Pyle hướng dẫn đến thăm Newseum và ngậm ngùi nh́n nơi chôn cất người thân của ḿnh.

 





Bà Heather Phạm bên nơi chôn hài cốt 11 người cùng chết trên chuyến trực thăng tại chiến trường Hạ Lào năm 1971, trong đó có thân phụ bà, cố Đại Tá Phạm Vi, trưởng Pḥng 4 Quân Khu 1. Trong tay bà là cuốn sách “Lost in Laos” của nhà báo Richard Pyle. (H́nh gia đ́nh)

Ngoài gia đ́nh bà Ngọc ở Toronto, Canada, c̣n có bà Nguyễn Thị Kim Dung, 73 tuổi, quả phụ của cố Đại Tá Cao Khắc Nhật, hiện đang sống ở một khu kinh tế mới tỉnh B́nh Dương; bà Hồ Thị Lư, quả phụ của cố Thiếu Úy Tạ Ḥa, đang sống ở Sài G̣n; em trai của cố Trung Sĩ Vũ Tư, ở Maryland; và gia đ́nh con trai của phóng viên ảnh Larry Burrows. “Tôi xúc động lắm, cảm thấy vui buồn lẫn lộn, không biết diễn tả như thế nào. Tôi buồn v́ ông không c̣n nữa. Nhưng tôi vui v́ bây giờ biết ông đang ở đâu,” bà Ngọc nói với nhật báo Người Việt.



Bà Nguyễn Thị Kim Dung (phải), hiện sống ở vùng kinh tế mới tại B́nh Dương,và người cháu Nicole Lê,hiệnở Dallas, xúc động khi đến thăm nơi chôn một phần hài cốt của chồng, cố Đại Tá Cao Khắc Nhật, tại Newseum hôm 10 tháng 8 vừa qua.
Đại Tá Nhật là một trong 11 người bị thiệt mạng tại Hạ Lào năm 1971. (H́nh: AP Photo/Jacquelyn Martin)


Nhà báo Richard Pyle trước đây là trưởng văn pḥng hăng thông tấn AP tại Sài G̣n. Ông chia sẻ với Người Việt: “Tôi đă hoàn thành công việc bỏ dở của tôi. Khi hay tin về tấn thảm kịch, tôi hoàn toàn không biết xảy ra ở đâu, chỉ biết ở Hạ Lào. Rồi từ đó không ai nhắc tới nữa, cả chính phủ Hoa Kỳ, VNCH và Việt Nam hiện nay. Từ đó, tôi tự hứa với ḷng ḿnh, tôi phải đi t́m họ cho bằng được. Tất cả họ đều là bạn của tôi.”

“Sau này, khi tôi viết cuốn 'Lost Over Laos: A True Story of Tragedy, Mystery and Friendship,' cùng với nhà báo Horst Faas, tôi có kể rất chi tiết về vụ này. Tôi có tên của bảy người Việt Nam, tôi không biết người thân họ là ai, nhưng hy vọng một ngày nào họ đọc được cuốn sách, họ sẽ biết số phận của thân nhân họ. Và tôi rất xúc động được cùng họ đến Newseum hôm 10 tháng 8,” ông Pyle nói.



Bà Nguyễn Thị Kim Dung (trái), quả phụ cố Đại Tá Cao Khắc Nhật, và bà Phan Thị Tuyết Ngọc, quả phụ cố Đại Tá Phạm Vi, bên cạnh tấm bảng ghi lại chuyến bay thị sát chiến trường khiến 11 người thiệt mạng. (H́nh: Heather Phạm)

“Lost Over Laos”

Ngày 10 tháng 2, 1971, hai chiếc trực thăng UH-1 Huey của QLVNCH xuất phát từ Khe Sanh trong cuộc hành quân Lam Sơn 719. Chiếc đi trước chở Trung Tướng Hoàng Xuân Lăm và đoàn tùy tùng của ông. Chiếc đi sau chở bảy quân nhân QLVNCH và bốn nhà báo Mỹ.

Khi đang thị sát chiến trường Hạ Lào, gần đồi 31 do Tiểu Đoàn 1 Nhảy Dù trấn giữ, gần đường ṃn Hồ Chí Minh, theo lời kể của phóng viên ảnh hăng AP Nick Út, th́ chiếc trực thăng đi sau bị súng pḥng không 37 ly của đối phương bắn nổ tung.




Bà Phan Thị Tuyết Ngọc, quả phụ cố Đại Tá Phạm Vi, ngồi bên cạnh tấm plaque gắn tại chỗ chôn một số hài cốt và kỷ vật của 11 người bị thiệt mạng tại Hạ Lào năm 1971, trong đó có chồng bà, tại viện bảo tàng Newseum, Washington, DC.
(H́nh: AP Photo/Jacquelyn Martin)

Tất cả 11 nhân mạng đều bị liệt vào danh sách “mất tích.” Bảy người Việt Nam bao gồm Đại Tá Phạm Vi, Đại Tá Cao Khắc Nhật, Thiếu Úy phi công Tạ Ḥa, Thiếu Úy phi công Nguyễn Điểu, Trung Sĩ Nguyễn Hoàng Anh, Trung Sĩ Trần Công Minh và Trung Sĩ Vũ Tư, thuộc Nha Điện Ảnh Quân Đội, Bộ Tổng Tham Mưu. Tấm bảng trong Newseum ghi cấp bậc ông Vi là trung tá, nhưng theo lời bà Ngọc, ông Vi, trưởng Pḥng 4, Quân Đoàn I, đă có lon đại tá nhưng chưa đeo.

Bốn nhà báo Mỹ gồm có Henri Huet của hăng thông tấn AP, Larry Burrows của tạp chí Life Magazine, Kent Potter của hăng thông tấn UPI và Keisaburo Shimamoto của tuần báo Newsweek.

Phóng viên ảnh Nick Út kể: “Hôm đó, đáng lẽ tôi đi chuyến đó, nhưng Henri Huet đ̣i đi, v́ anh sắp đi Hồng Kông nghỉ phép. Tôi đồng ư và lấy máy bay C-130 bay về Sài G̣n. Về tới nơi, tôi nghe nói trực thăng bị rớt. Tôi bay trở lại Khe Sanh, lấy trực thăng bay sang Hạ Lào. Tôi đến đồi 31, không t́m thấy một thứ ǵ cả. Coi như Henri đă thế mạng cho tôi. Từ đó, tôi vẫn thường liên lạc với Richard Pyle để biết tin tức. Tôi rất vui khi biết ông t́m ra nạn nhân và liên lạc được với thân nhân người quá cố.”

“Mất tích” trong 39 năm Bà Heather Phạm, con gái lớn cố Đại Tá Phạm Vi, kể: “Ngày đó, tôi mới 14 tuổi. Tôi nhớ hôm đó ba gọi điện thoại từ Khe Sanh về, bảo vài ngày nữa về. Đến 11 giờ 45 phút sáng, tự nhiên mẹ tôi nhận điện thoại báo ba tôi mất tích. Từ đó, chúng tôi không biết ông sống chết ra sao. Sau năm 1975, chúng tôi chờ đợi ông trở về, nếu c̣n sống và bị bắt, nhưng không thấy ǵ cả. Đối với chúng tôi, hai chữ ‘mất tích’ có vẻ mơ hồ quá.”

Thế rồi cuộc sống gia đ́nh bà Heather vẫn trôi qua, nhưng chị không bao giờ yên tâm về số phận của cha ḿnh. Bà kể: “Trong gần 40 qua, chúng tôi cố sống và cứ cố hy vọng. Thậm chí, tôi c̣n ngỡ ba tôi sẽ trở về với một người vợ Lào.”

Tháng 9, 2009, bà Heather bay về Huế làm từ thiện. Trong chuyến bay, khi được tiếp viên hàng không báo cho biết đang trên bầu trời Hạ Lào, chị thầm khấn: “Nếu ba c̣n ở đây, xin cho con một cảm giác ǵ đó.” Rồi, bà kể: “Tôi cảm thấy tâm hồn rất tịnh.”

Tháng 3 sau đó, bà Ngọc từ Toronto qua Washington DC chơi. Ở đó, bà gặp người em chồng, cựu Chuẩn Tướng Phạm Duy Tất. Theo lời kể bà Heather: “Chú tôi có đọc cuốn sách 'Lost Over Laos,” có nhắc đến tên ba tôi, thế là chúng tôi liên lạc tác giả Richard Pyle, mới biết một phần xương cốt cha tôi chôn tại Newseum.”

Nhà báo Richard Pyle nói với Người Việt: “Sau khi xuất bản cuốn sách năm 2003, rồi tái bản năm 2004, vẫn không thấy ai liên lạc với tôi. Năm ngoái, Newseum gọi điện thoại cho tôi, rồi có người ở Việt Nam gọi cho tôi. Họ không có cuốn sách trong tay, nhưng họ cho biết đó là lần đầu tiên họ biết thông tin về người thân.”

“Tôi kinh ngạc vô cùng, Việt Nam Cộng Ḥa không c̣n nữa, không ai nói cho họ biết số phận của người quá cố. Họ cũng không biết chắc người thân của họ đă chết hay chưa, hoặc bất cứ chi tiết ǵ. Thế rồi, tôi liên lạc với họ. Và ngày 10 tháng 8 vừa qua, tôi từ New York bay xuống, cùng họ, gần 30 người, đi vào Newseum viếng người thân,” nhà báo này nói tiếp.

Công cuộc t́m kiếm và giảo nghiệm

Tấm bảng trong viện bảo tàng Newseum dựng bên cạnh nơi chôn hài cốt người tử trận trong chuyến trực thăng tại chiến trường Hạ Lào, ghi chú như sau:

“Chôn trong hành lang tưởng niệm nhà báo là hài cốt t́m thấy tại nơi rớt trực thăng ở Lào năm 1971 trong thời gian chiến tranh Việt Nam. Bốn phóng viên ảnh và bảy quân nhân miền Nam Việt Nam bị chết khi trực thăng rớt. Hài cốt được chôn tại đây trong một buổi lễ ngày 3 tháng 4, 2008.”




Tấm bảng liệt kê 11 người cùng được chôn một chỗ, v́ cơ quan giảo nghiệm hài cốt POW/MIA không tách ra được, gồm có bốn phóng viên ảnh: Larry Burrows, tạp chí Life; Kent Potter, hăng thông tấn UPI; Henri Huet, hăng thông tấn AP; Keisaburo Shimamoto, tuần báo Newsweek; và bảy quân nhân Việt Nam: Đại Tá Cao Khắc Nhật, Đại Tá Phạm Vi (tấm bảng ghi là trung tá v́ ông đă có lon đại tá nhưng chưa đeo), Trung Sĩ Vũ Tư, Thiếu Úy Nguyễn Điểu, Thiếu Úy Tạ Ḥa, Trung Sĩ Trần Công Minh, Trung Sĩ Nguyễn Hoàng Anh.

Theo nhà báo Richard Pyle kể với nhật báo Người Việt, phải mất hàng chục năm trời mới t́m được điểm máy bay rớt và mất hai năm chính phủ Lào mới cho đến khai quật.

Ông kể: “Năm 1989 tôi có về lại Hạ Lào, đến nơi rớt máy bay, khai quật. Năm 1996, toán t́m kiếm quân nhân Mỹ mất tích sang Lào, xác nhận vị trí, t́m được một số di vật như nón sắt, đồng hồ Rolex, máy chụp h́nh hiệu Leika (của phóng viên ảnh Larry Burrows, Life Magazine) và một số kỷ vật khác. Măi đến năm 1998 chính phủ Lào mới cho phép Bộ Quốc Pḥng Hoa Kỳ chính thức khai quật, t́m được một số mảnh xương vụn, và đưa tất cả về pḥng thí nghiệm ở Hawaii giảo nghiệm.”

“Các chuyên viên giảo nghiệm không thể xác định danh tánh từng cá nhân một cách khoa học. Năm 2002, họ quyết định đóng hồ sơ và tuyên bố có chứng cớ gián tiếp đầy đủ để quyết định cả 11 người đă bị thiệt mạng tại địa điểm đó,” nhà báo Richard Pyle kể. Một số kỷ vật được t́m thấy trong lúc khai quật là của cố Đại Tá Phạm Vi. Bà Heather Phạm cho biết: “Ông Pyle xác nhận có nhiều kỷ vật của ba tôi như cái đồng hồ Rolex, la bàn, khẩu súng P38, khẩu flare, cặp táp.”

Ngày 3 tháng 4, 2008, tất cả kỷ vật và những mảnh xương được bỏ vào một cái hộp và chôn tại Newseum, bên cạnh Đài Tưởng Niệm Các Nhà Báo, với tên của bốn nhà báo Mỹ tử trận tại Hạ Lào được khắc trên nắp.

Công việc chưa hoàn tất

Một vấn đề c̣n chưa được giải quyết được là tên của bảy người Việt Nam chưa được khắc trên tấm plaque phía trên mộ phần tại Newseum.

Nhà báo Richard Pyle nói: “Tôi rất bực ḿnh chuyện này v́ trong tấm plaque không có tên những người Việt Nam hy sinh. Tôi nói với viện bảo tàng cho dù họ không phải là nhà báo, nhưng họ được chôn chung với các nhà báo Mỹ. Tôi yêu cầu họ phải để tên bảy người này vào th́ mới phải lẽ. Tôi không biết họ có làm không. Tôi nghĩ là họ nên và tôi đang đấu tranh cho chuyện này.”

Bà Heather cho biết: “Hiện nay, tấm plaque chỉ có tên bốn người Mỹ và không nhắc ǵ tới người Việt Nam. Chỉ có tấm bảng trên tường kể về câu chuyện này xảy ra ở Hạ Lào và có nhắc đến họ.”

Dù vậy, ông Richard Pyle vẫn cảm thấy xúc động khi cùng với những thân nhân người quá cố đến Newseum mới đây.

Ông nói: “Tôi vô cùng sung sướng, nhưng rất cảm động. Tôi thông cảm cho thân nhân của những người đă chết. Tôi không ngờ bây giờ tôi gặp được thân nhân của những người tôi đề cập trong cuốn sách của ḿnh. Nhiệm vụ của một nhà báo là phải kể câu chuyện cho mọi người biết. Và họ đă t́m ra số phận thân nhân của họ. Tôi rất hạnh phúc khi đến Newseum với những người này.”

Đối với gia đ́nh bà Heather, một trang sử đă được kết thúc, sau 39 năm đợi chờ.

Bà chia sẻ: “Đối với tôi, đặt để ba ở đâu không quan trọng mà cuối cùng là ba đă về cùng với chúng tôi. Ở Bắc Mỹ vẫn gần hơn ở Lào. Coi như một trang sử đă được đóng lại. Từ nay, mỗi năm, tới ngày 10 tháng 2, chúng tôi sẽ từ Toronto sang Washington, DC, để cầu nguyện cho ba. Ngày 2 tháng 10 tới đây, tôi sẽ tổ chức một buổi tiệc gây quỹ từ thiện lấy tên 'Cho một người vừa nằm xuống' để tưởng niệm ba.”